امروز مصادف با دوم فوریه، سالروز انعقاد كنوانسيون رامسر، نخستین پیمان زیست محیطی جهان است. كنفرانس بين‌المللي حفاظت از تالابها و پرندگان مهاجر، ۳۸ سال پيش در ساعت ۱۰ صبح دهم بهمن ماه ۱۳۴۹ با پيامي از محمد رضا شاه پهلوي كه توسط برادرش عبدالرضا پهلوي، رياست وقت شوراي عالي شكارباني و نظارت بر صيد قرائت شد آغاز به كار نمود. حاصل ۴ روز سخنراني ها، مقالات و مذاكرات صورت گرفته در اين مورد در تاريخ ۱۳ بهمن ۱۳۴۹ مصادف با دوم فوريه ۱۹۷۱منجر به تصويب اولین پیمان بین المللي که نگاهی تازه به حفاظت و بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی داشت گرديد. 

در شرايطي كه ايران با دارا بودن ۲۲ تالاب ثبت شده در اين كنوانسيون رتبه ۱۹ را در بين ۱۵۸ كشور عضو آن دارد، در خطر بودن و ورود ۷ تالاب به ليست قرمز اين كنوانسيون، سبب قرار گرفتن ايران در صدر كشورهاي داراي تالابهاي در معرض تهديد به همراه يونان گرديد.

در مورد اهميت تالابها، عوامل محيطي و انساني تاثير گذار بر آنها و همچنین منابع تهديد آنها در جرايد و پايگاه‌هاي زيادي مطلب نوشته شده و من قصد پرداختن به آنها را ندارم.

در حقيقت ميخواهم در اين پست به طور اختصار تنها به قسمتهايي از سخنراني‌هاي شخصيتهاي ايراني در آن كنفرانس و طرز فكر و عمل آنها در ۳۸ سال پيش اشاره كنم. شايد مقايسه اين چند سطر با تفكرات و اعمال امروز ما خالي از لطف نباشد.

قسمتي از پيام محمدرضا پهلوي، شاهنشاه آريامهر آنموقع:

"... پژوهشهاي علمي ما را به درك اين مطلب قادر ساخته است كه تخريب محيط ، كار نابخردانه‌اي است و خطر و اهميت اين زيان نيز مدلل گرديده است. واضح است كه در اقدامات اصلاحي آتي، باز پژوهش‌هاي علمي بايد راهنماي ما باشند. بنابر اين اميدواريم كه شما در مورد اكوسيستم‌هايي كه در اينجا مورد بحث ميباشند، براي انجام برنامه هاي تحقيقاتي چند جانبه در سطحي بين‌المللي پيشقدم شويد. همچنين اميدواريم كه به برنامه تحصيلي مدارس و دانشگاهها توجه خاص مبذول كنيد و جنبه‌هاي مختلف زيبايي شناسي را كه درك و شناخت انسان را از محيط طبيعي افزايش ميدهد، بررسي نماييد، زيرا در دنيايي كه موفقيت هاي تكنولوژيك كه هدف آن اعتلاء سطح زندگي است سخت مورد اهتمام ميباشد، ممكن است ويژگيهايي كه به زندگي معني و مفهوم ميبخشند، در معرض سقوط و اضمحلال قرار گيرند. ..."

قسمتي از سخنراني ناصر گلسرخي، وزير منابع طبيعي وقت:

"با گرايش سريع كشورها به صنعتي شدن، طبيعت جز عقب نشيني چاره‌اي ندارد و در چنين شرايطي بشر بايد به فكر چاره انديشي فوري باشد. حيف است بگذاريم آنقدر دير شود كه فرزندانمان تعريف غنا و زيباييهاي طبيعت زمان ما را در لابلاي صفحه هاي كتاب جستجو كنند."

قسمتي از سخنراني اسكندر فيروز، معاون فني وزارت منابع طبيعي و رئيس سازمان شكارباني و نظارت بر صيد وقت:

"نظر من اين است كه حفاظت تالابها و پرندگان مهاجر بهيچوجه يك طرح مجزا نيست، بلكه جزء لازم و مكمل حفاظت محيط طبيعي انسان، جانداران و گياهان است."

در حاشية كنفرانس:

- در كنفرانس بين‌المللي حفاظت از تالابها و پرندگان مهاجر نمايندگان ۲۹ كشور و موسسه بين المللي شركت داشتند.

- دستور اساسي كنفرانس تهيه و تصويب يك عهدنامه بين المللي در زمينه حفاظت از تالابهايي بود كه زيستگاه پرندگان مهاجر ميباشد.

- پيشنويس عهدنامه مذبور بر مبناي پيشنهادات چند كشور و بخصوص اتحاد جماهير شوروي آنموقع تهيه شده و بوسيله كشور هلند عرضه شده بود.

منبع: مجله شكار و طبيعت؛ شماره ۱۳۶، اسفند ۱۳۴۹

تمبرهاي يادبود كنفرانس بين‌المللي حفاظت از تالابها و پرندگان مهاجر

نوشته شده در دوشنبه چهاردهم بهمن 1387 توسط نادرالحکما دواساز | لينك ثابت |

در زمان دانشجويي بين سالهاي ۶۷ تا ۷۳ هر هفته جمعه ها به كوه ميرفتم. اگر دوستان مي‌آمدند كه گروهي ميرفتيم و در غير اينصورت خودم تنها ميرفتم و سعي ميكردم كه تا حد امكان اين برنامه را تعطيل نكنم. البته تابستانها به دليل مسافرت و برنامه هاي ماهيگيري اين برنامه كمي تق و لق ميشد ولي زمستانهاي كوه را هيچگاه از دست نميدادم. برنامه كوهپيمايي ثابتي هم داشتم. ساعت ۴.۳۰ صبح از خانه به راه مي‌افتادم و معمولا حدود ساعت ۵.۳۰ به ميدان دربند ميرسيدم. در زمستانها به علت تاريكي هوا در آن ساعات مجبور به استفاده از چراغ قوه در يك ساعت اول مسير بودم و معمولا طي دو ساعت به شيرپلا ميرسيدم. صبحانه را در شيرپلا ميخوردم و تا طلوع كامل خورشيد و تابش آفتاب به داخل دره در آنجا استراحت ميكردم. سپس مجددا كمي به سمت بالا رفته و به چپ و سمت دره اسپيد كمر پيچيده و از مسير اوسون به پايين بر‌ميگشتم. جالب اينجاست كه من ده‌ها بار به شيرپلا رفته‌ام ولي تا به حال از مسيري كه رفته‌ام بر نگشته‌ام و دره اوسون مسير برگشت هميشگي من بوده است.!!!

در آن دوره هر پنجشنبه بعد از ظهر يك روزنامه كيهان ميخريدم و پيشبيني وضع هوا را در آن چك ميكردم. در انتهاي اخبار شبكه يك هم گزارش وضع هوا را براي روز بعد نگاه ميكردم. در بهمن ماه سال ۱۳۶۸ در مسير دركه، پايين تر از پلنگ چال، سقوط بهمن در يك صبح جمعه باعث كشته شدن ۹ يا ۱۰ نفر كه تعدادي از آنان دانشجو بودند گرديد. غروب ۵ شنبه هفته بعد برف شديدي در تهران شروع به بارش كرد. پس از شام من شروع به مطالعه روزنامه كردم. در صفحه ورزشي آن با اشاره به وضعيت بد جوي و بارش برف زياد در ارتفاعات از كوهنوردان خواسته شده بود در پايان هفته به كوه نروند. من هم بدون اينكه توجه كسي جلب شود آن صفحه روزنامه را در زير لباسم مخفي كردم تا از طرف خانواده مخالفتي با برنامه كوه فردايش پيش نيايد.

چه كنيم. جواني بود و جاهلي. ولي جاي همگي خالي. آنروز در هوايي آفتابي و در شرايطي كه شب قبلش يك متر برف در كوههاي دربند به زمين نشسته بود خيلي خوش گذشت.

در گذشته مردم با استفاده از تجربيات شخصي خود و با توجه به شرايط محيط و فصل سال شرايط جوي را براي مدت كوتاهي حدس ميزدند. با پيشرفت علوم و تكنولوژي و همگام با افزايش نياز مردم به پيشبيني وضع هوا جهت برنامه ريزي امورات روزانه‌شان، گزارش هاي هواشناسي به جزئي ثابت در رسانه هاي نوشتاري و راديو تلويزيوني تبديل شدند. با ورود كامپيوتر به زندگي مردم و رواج اينترنت، سايت هاي اطلاع رساني نيز روز به روز با محتواي كاربردي تر و مردم پسند تر در اختيار كاربران قرار گرفتند. سايتهاي گزارش و پيشبيني وضع هوا هم در اين ميان كمك زيادي به استفاده كنندگان و نيازمندان به اين پيشبينيها ارائه نمودند. در اين پست جهت اطلاع ورزشكاران و طبيعت گردان عزيز به تعدادي از سايتهاي قابل استفاده در اين رابطه اشاره خواهم كرد.

يكي از بهترين پايگاههاي اطلاع رساني هواشناسي در ايران سايت سازمان هواشناسي كشور ميباشد. در اين سايت شما ميتوانيد وضعيت هواي هر استان را تنها با يك كليك بر روي نقشه آن مشاهده نماييد. از امكانات بسيار جالب اين سايت امكان كنترل وضعيت هواي مسير جاده اي براي مسافرت است كه در آن با انتخاب مبدا و مقصد سفر، وضعيت هواي تمام شهرهاي مسير را بر روي نقشه اي به شما نشان ميدهد.

البته هر استان نيز به طور مستقل داراي سايت هواشناسي اختصاصي ميباشد كه ساكنان هر استان ميتوانند آدرس آنها را با يك جستجوي ساده به دست آوردند. براي نمونه سايت اداره كل هواشناسي استان تهران را ميتوانيد مشاهده فرماييد.

علاقه‌مندان به اسكي ميتوانند وضعيت هواي پيستهاي اسكي ديزين، شمشك، دربندسر و توچال را با پيشبيني ۵ روزه در قسمت هواشناسي سايت رسمي فدراسيون اسكي ايران به نشاني  http://www.skifed.ir/pweather1.htm مشاهده نمايند. لازم به ذكر است اين سايت اطلاعات خود را از سايت http://www.snow-forecast.com كه ارائه دهنده وضعيت هواي پيستهاي اسكي در سراسر جهان است ميگيرد. اين سايت در حالت استفاده رايگان وضعيت هواي پيستهاي اسكي را تا ۶ روز به صورت ۳ گزارش در هر روز (صبح، بعدالظهر و شب) ارائه كرده و در ايران وضعيت هواي پيستهاي اسكي آب علي، ديزين، شمشك، دربند‌سر و توچال را در اختيار علاقه‌مندان قرار ميدهد.

در رابطه با پايگاههاي هواشناسي بين‌المللي سايتهاي متعددي با امكانات متنوع جهت بهره برداري در دسترس ميباشد كه بسته به سليقه شخصي هر فرد ميتواند از پايگاه مورد علاقه خود استفاده كند. از قابل استفاده ترين اين پايگاهها ميتوان به سايتهاي http://www.weather.com، http://weather.yahoo.com و http://www.accuweather.com اشاره كرد.

من شخصا سايت http://www.weather.com را ترجيح داده و در اكثر اوقات از آن استفاده ميكنم. در اين سايت شما ميتوانيد پيشبيني وضعيت هواي روزانه، ۱۰ روزه و ماهانه محل مورد نظر را مشاهده نماييد. از امكانات ديگر اين سايت امكان اطلاع رساني دائمي از طريق نصب Toolbar آن بر روی مرورگر اینترنتی شما میباشد.

در پايان لازم به ذكر است كه كليه پيشبيني هاي هواشناسي داراي يك ضريب خطا در صحت آن و همچنين در اكثر مواقع تغيير در زمان وقوع رخداد هستند كه هر چه زمان پيشبيني دورتر باشد احتمال خطا در آن هم بيشتر ميشود. به همين جهت لازم است كليه طبيعت گردان عزيز ضمن كنترل وضعيت هواي منطقه مورد نظر خود، نيم نگاهي نيز به وضعيت جوي مكانها، شهرها و استانهاي مجاور هم داشته باشند تا در صورت هرگونه تغييري در مسير جريانات هوايي، آمادگي مقابله با آن را داشته باشند.

نوشته شده در یکشنبه سیزدهم بهمن 1387 توسط نادرالحکما دواساز | لينك ثابت |

نيمه شب پنجشنبه ۲۹ شهريور ۱۳۷۵، بیست و یک نفر كوهنورد كه بيشترشان دانشجوي دانشگاه صنعتي شريف بودند در آخرين شب برنامه كوه پيمايي شان، در كنار رودخانه كجور اتراق كرده بودند. طبق برنامه قرار بود روز بعد با ادامه مسير در كنار رودخانه در منطقه صلاح الدين كلا به دريا رسيده و سپس به تهران مراجعت كنند. شبي آرام در محيطي زيبا و ساكت همراه با نجواي رود در گوش خسته كوهنوردان همه را به خواب دعوت ميكرد. ۷ نفر از آنان خسته از تلاش روزانه، درون كيسه خوابهايشان در داخل چادرها خزيده، خوابيده بودند و بقيه در كنار چادرها نشسته و به باقيمانده آتش چشم دوخته بودند.
در چنين شرايطي به ناگهان طبيعت خشم خود را پديدار كرده كوهي از آب با صدايي مهيب به خوابگاه كوهنوردان دانشجو هجوم آورد و در چشم بر هم زدني طومار زندگي ۷ جوان رشيد و نمونه را پيش از آنكه فرصت خروج از كيسه خواب و چادرشان را پيدا كنند در هم پيچيد. شمع وجود پريسا‏‎ و‏‎ رضا جديدي، ‏‎خواهر و برادر دوقلويي كه آفت روزگار سالگرد تولد و پروازشان را يگانه كرد، به همراه ‏‎ اميرحسين دهبان، معصومه دهقاني‌، علي كاشي،‎ ملودي ‌ببرآهني و حيدر نفعي در اين حادثه تلخ خاموش و آسمان اميد خانواده‌ها و دوستانشان به تاريكي گراييد.
بارش باران شديد در دره هاي بالادست منطقه و در فاصله اي دور از محل اتراق دانشجويان باعث غافلگيري آنان در شرايطي كاملا عادي شده بود. البته بارشهاي آن چند روز بسيار شديد بود و خسارات زيادي در گيلان و غرب مازندران به جاي گذاشت ولي دست تقدير چنين مقدر كرده بود كه اينان پيش از مشاهده باران و آمادگي مقابله با آن اسير نتيجه آن گردند.

‌تيمی ۱۱ نفره از باشگاه خانواده و طبيعت كوهنوردي استان قزوين در نخستين ساعات بامداد بيستم مرداد ۱۳۸۴ براي پيمايش و فرود دره اندرسم (Anderesm به معنای لانه خرس) از روستاي آزادبر واقع در غرب گچسر و جاده چالوس، حركت خود را آغاز نمودند. اين تيم حرفه‌اي كوهنوردي كه به همراه يك دستگاه ميني‌بوس به اين مكان آمده بودند، با راننده ميني بوس قرار گذاشته بودند تا در ساعت ۱۷:۳۰ بعد از ظهر روز بعد در انتهاي مسيرشان در روستاي چهارباغ در انتظار آنها بايستد.
اين گروه در طول مسير با تيم ۸ نفره ديگري (۶ زن و ۲ مرد) از گروه كوهنوردي كاسپين قزوين كه ساعاتي پيش از آنان وارد دره شده بودند برخورد كرده و در ضمن صحبت با آنان قرار ميشود كه پس از طي مسير، گروه ديگر نيز با ميني بوس آنان به قزوين برگردند. تيم كاسپين در حدود ساعت ۱۷ در انتهاي مسير به روستاي چهار باغ رسيده و سوار بر ميني بوس مورد بحث منتظر تيم ديگر ميگردند.
دقايقي بعد و تنها چند كيلومتر آنطرف تر در نزديكي آخرين آبشار مسير، تيم ۱۱ نفره باشگاه خانواده و طبيعت خسته از يك روز پر کار، در حال نزديك شدن به روستای چهار باغ هستند، خوشحال از اینکه تا چند لحظه دیگر مورد استقبال گرم دوستانشان قرار می گیرند. اما دست بی رحم و خشن طبیعت، بازی دیگری را برای آنها در نظر گرفته است. همه چیز در چند لحظه اتفاق می افتد. صدای غرشی مهیب شبیه انفجار را از پشت سر می شنوند، به پشت سر نگاه می کنند و ... .
با جان باختن محسن و محمد ساروخاني‌، محمود پاشايي، منوچهر ضياييان‌، محمد حسين‌ سلطانيه‌، عباس‌ آزرمي‌فر، محمد دادگو، مصطفي‌ نبوي‌، حسن‌ عنايت‌، علي مرداني‌ و علي‌ خوش پنجه در اين روز، پر تلفات ترين حادثه منفرد تاريخ كوهنوردي ايران با ۱۱ كشته (در روز ۱۳ دي ۱۳۵۳ نيز جمعا ۱۱ نفر در توچال، اوسون و غار يخ مراد كشته شده بودند) رقم خورد. لازم به ذكر است تا آنجا كه من اطلاع دارم جسد  مصطفي‌ نبوي هيچگاه پيدا نشد.

(تصاویری از دره اندرسم و نحوه پیمایش آن از وبلاگ کلاهه.)

يكي از اولين نياز هاي هر برنامه طبيعت گردي، كسب اطلاع و پيشبيني وضعيت هواي منطقه فعاليت در زمان حضور ميباشد. همه ما از طبيعت و طبيعت گردي به عنوان كلاسي براي آموزش اصول زندگي و تفاهم با ساير موجودات غير آدميزاد استفاده كرده و از آن لذت ميبريم. طبيعي است كه بازگشت زنده و سلامت از چنين برنامه‌هايي لازمه تكميل اين آموزشها و تضمين كننده تداوم آنهاست. مسلما همه ما در طول زندگي خود شاهد يا شنونده مواردي از بروز حادثه و بروز جراحت يا مرگ براي كوهنوردان، شكارچيان و طبيعت گردان بوده ايم. بروز چنين حوادثي علاوه بر ايجاد خسارات مالي و انساني جبران ناپذير، سبب بروز ترديدها و مخالفتهايي نيز با برنامه ساير گروهها ميگردد.
يكي از وظايف سرگروه در هر برنامه ورزشي و يا گردشي در طبيعت، علاوه بر كنترل و برنامه ريزي زمان، مسير و نيازهاي گروه در طي برنامه، كنترل شرايط جوي محلي در طي زمان اجراي برنامه ميباشد. البته در بعضی محل ها مانند دره اندرسم که ذکر آن در بالا رفت شانس هم دخالت زیادی دارد زیرا پس از ورود به دره و گذر از آبشار چهارم تنها راه خروج از انتهای دره بوده و هيچ راه دیگری غیر از پیمودن مسیر وجود ندارد. در این میان هرگونه تغییر ناگهانی و پیشبینی نشده هوا که منجر به بارش گردد میتواند باعث به خطر افتادن جان افراد گردد.

خوشبختانه در حال حاضر امكانات و وسايل متعدد و مناسبي جهت پيشبيني وضعيت هوا در دسترس علاقه مندان بوده و پيشبينيهاي نسبتا دقيقي تا فواصل حدود ۱۰ روز به سادگي در دسترس همگان ميباشد.
در پست بعدي تعدادي از منابع و سايتهاي اطلاع رساني در زمينه هواشناسي را جهت استفاده دوستان و طبيعت گردان معرفي خواهم نمود. 

نوشته شده در سه شنبه هشتم بهمن 1387 توسط نادرالحکما دواساز | لينك ثابت |

پس از لغو سفر هفته پيش رييس جمهور به كرمانشاه، قرار شد ایشان امروز (۲/۱۱/۸۷) به کرمانشاه بیاید ولی روز گذشته اعلام شد که برای دومین بار هم سفر ایشان لغو شده است.

لازم به ذکر است وضعیت جوی و برودت هوا که علت لغو سفر هفته پیش اعلام شده بود کماکان به همانصورت باقی مانده است ولی با وجود اینهمه تشکیلات هواشناسی و سایتهای ماهواره ای و اینترنتی موجود در این زمینه (مانند www.weather.com) باز هم اعضاي محترم هيات دولت فراموش كردند كه پيش از اعلام برنامة سفر، سري به هواشناسي زده و از وضعيت جوي در اين روزها خبري بگيرند تا اينبار علاوه بر سرما، مه آلود بودن هوا و لغو سفرهاي هوايي به كرمانشاه هم از دلايل اين قضيه عنوان شوند. جالب اينجاست كه در اين ميان استاندار كرمانشاه هم اعلام نمود كه اين سفر به علت سرماخوردگی و کسالت دکتر احمدی‌نژاد انجام نمی‌شود.

البته اين احتمال هم وجود دارد كه رييس جمهور نتوانسته تا آخر وقت ديروز دل نمايندگان استان را جهت همراهي با وي در اين سفر به دست آورد و مجددا مجبور به لغو سفر گشته است.

ما كه نميدانيم.

الله و اعلم.

نوشته شده در چهارشنبه دوم بهمن 1387 توسط نادرالحکما دواساز | لينك ثابت |